Lời khấn
Dịp sử dụng: Ngày 23 tháng Chạp Âm lịch hàng năm.
Ý nghĩa: Tiễn ba vị Táo quân về trời báo cáo việc gia đình trong năm cũ với Ngọc Hoàng và cầu bình an, may mắn cho năm mới.
Thời gian cúng: Từ sáng ngày 22 đến chiều ngày 23 tháng Chạp. Thời điểm tốt nhất là từ 12h đến 15h chiều ngày 23 (nên cúng trước khi mặt trời lặn).
Lễ vật chuẩn bị:
- Mũ ông Công: 3 chiếc (2 mũ nam có cánh chuồn, 1 mũ nữ không có cánh chuồn).
- Áo: 3 bộ (màu vàng, đỏ hoặc xanh tùy năm).
- Cá chép sống: 1-3 con khỏe mạnh (thả sau khi cúng để Táo quân cưỡi về trời).
- Mâm cỗ mặn: Gà luộc, xôi gấc hoặc bánh chưng, giò chả, rau củ xào, canh măng.
- Bánh kẹo: Kẹo bột, kẹo vừng, bánh mứt (tượng trưng cho việc báo cáo những điều ngọt ngào).
- Trầu cau: 3 miếng trầu têm cánh phượng.
- Hương hoa: Hương thơm, hoa tươi (cúc hoặc hồng), đĩa ngũ quả.
- Vàng mã: Tiền vàng, thỏi bạc, giấy hình cò bay ngựa chạy.
Nội dung văn khấn:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Con kính lạy Ngài Bản Gia Thổ Địa Long Mạch Tôn Thần.
Con kính lạy các Ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Phúc Đức Chính Thần.
Con kính lạy: Táo Quân Đệ nhất Thượng Thiên; Táo Quân Đệ nhị Trung Thiên; Táo Quân Đệ tam Hạ Thiên.
Tín chủ con là: ...................... Tuổi: ..............
Ngụ tại: .................................
Hôm nay nhân ngày 23 tháng Chạp năm ..., tín chủ con thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa phẩm vật dâng lên trước án, kính cẩn thưa trình:
Nay ngài Táo Quân giáng sát chứng giám. Ngài là vị chủ thần cai quản việc bếp núc, một năm qua đã hộ trì cho gia đạo bình an. Hôm nay chúng con tiễn ngài về trời, cưỡi cá chép vượt chín tầng mây lên tâu Ngọc Hoàng Thượng đế.
Kính xin ngài bẩm báo điều lành, che giấu điều lỗi để gia đình an yên. Cầu xin Thiên đình ban phước cho năm mới gia đạo khang thái, tài lộc dồi dào, con cháu học hành tấn tới, mọi người sức khỏe, tai qua nạn khỏi, phiền não tiêu trừ.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin các Ngài chứng giám lòng thành, phù hộ độ trì cho toàn gia an lạc.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Cẩn cáo!
Thủ tục thực hiện:
1. Bày lễ: Đặt mâm cúng trang trọng tại bếp hoặc ban thờ gia tiên.
2. Thắp 3 nén hương và vái 3 vái trước mâm lễ.
3. Chủ gia đình đứng nghiêm trang đọc bài văn khấn.
4. Sau khi hương tàn: Tiến hành hóa vàng mã, mũ áo của các vị Táo.
5. Mang cá chép ra sông, hồ hoặc nơi nước sạch để thả. Khi thả nên vái 3 vái và thao tác nhẹ nhàng.
6. Sau cùng làm lễ tạ để kết thúc nghi thức.
Đối tượng thờ phụng:
- Táo Quân Đệ nhất Thượng Thiên: Theo dõi việc thiện ác của con người.
- Táo Quân Đệ nhị Trung Thiên: Ghi chép mọi sự việc diễn ra trong nhà.
- Táo Quân Đệ tam Hạ Thiên: Trông coi và bảo vệ việc bếp núc, ăn uống.
Kiêng kỵ cần tránh:
- Tránh đặt mâm lễ trực tiếp dưới sàn đất, nên đặt trên bàn hoặc kệ sạch sẽ.
- Không để cá chép chết trước khi đem thả vì đó là phương tiện về trời của các Ngài.
- Không cãi vã, to tiếng hay nói lời bất nhã trong ngày này.
- Sau khi cúng xong, nên dọn dẹp khu vực bếp sạch sẽ ngăn nắp để chuẩn bị đón các vị thần mới.
Ghi chú:
- Theo tập tục, sau khi thả cá không nên quay đầu nhìn lại để tỏ lòng thành kính tiễn biệt.
- Nếu không có điều kiện mua cá sống, có thể dùng cá chép giấy để hóa cùng vàng mã.
- Người đọc văn khấn nên là người trụ cột hoặc chủ gia đình để đảm bảo sự tôn nghiêm.